ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE

ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE
12. maja 2020. No Comments Predavanja,SAVREMENE RADIOLOŠKE DIJAGNOSTIČKE METODE Sava Stajic

Dr sci med Sava Stajić

Video prezentacija ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE

  • PRAVILNA PRIPREMA ZA KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PREGLED ABDOMENA I MALE KARLICE I NJEN KLINIČKI ZNAČAJ
  • UPOZNAVANJE SA PROTOKOLIMA ZA KT PREGLED ABDOMENA I MALE KARLICE I KLINIČKI ZNAČAJ SPROVOĐENJA ODREĐENIH PROTOKOLA U DIJAGNOSTIČKOM PROSUĐIVANJU
  • UPOZNAVANJE SA KT PROTOKOLIMA ZA PREGLED FOKALNIH LEZIJA U JETRI I KLINIČKI ZNAČAJ PRIMENE ODREĐENIH PROTOKOLA U DIFERENCIJACIJI PROMENA.
  • UPOZNAVANJE SA KT PROTOKOLIMA ZA SPROVOĐENJE VIRTUELNIH PREGLEDA (KOLONA).
  • UPOZNAVANJE SA PROTOKOLIMA ZA KT PREGLED ABDOMENA I MALE KARLICEI KLINIČKI ZNAČAJ SPROVOĐENJA ODREĐENIH PROTOKOLA U DIJAGNOSTIČKOM PROSUĐIVANJU

NAPOMENA !

  • SAVREMENI MULTISLAJSNI ODNOSNO MULTIDETEKTORSKI SKENERI SA VELIKIM BROJEM PRESEKA DODATNO POVEĆAVAJU OZRAČENOST POJEDINACA I POPULACIJE U CELINI.
  • KO UPUĆUJE PACIJENTE ?
    • LEKARI OPŠTE PRAKSE
    • SPECIJALISTI OPŠTE      MEDICINE
    • SPECIJALISTI I     SUBSPECIJALISTI SVIH     PROFILA
  • ZAŠTO UPUĆUJE PACIJENTE ?
    • DIJAGNOSTIČKA POTREBA ILI DIJAGNOSTIČKA SUMNJA
    • CILJANA DIJAGNOSTIKA
    • DIJAGNOSTIČKO i TERAPIJSKO  PRAĆENJE

ULOGA RADIOLOGA U ODLUČIVANJU O OPRAVDANOSTI UPUĆIVANJA NA PREGLED !

CT DIJAGNOSTIKA ABDOMENA I MALE KARLICE PODRAZUMEVA PRE SVEGA EKSPLORACIJU DVA VELIKA PROSTORA :

  • PERITONEALNE DUPLJE (SA SVIM PROSTORIMA, PERITONEALNIM FASCIJAMA I LIGAMENTIMA, ODNOSNO ORGANIMA KOJE OBLAŽE PERITONEUM),
  • RETROPERITONEUMA ( SA SVIM PROSTORIMA , FASCIJAMA I ORGANIMA SMEŠTENIM U OVOM PROSTORU)

DIJAGNOSTIČKE METODEU VIZUELIZACIJI TIH PROSTORA

1. CT dijagnostika

ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 3
CT dijagnostika

Najveći značaj, velika dostupnost ove dijagnostike, široka primena, visok procenat senzitivnosti, preko 85%, da utvrdi prisustvo patoloških promena, odn dovoljno visoka specifičnost, preko 80%, da isključi patološke promene.

2. MR dijagnostika

ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 4
MR dijagnostika

Veliki značaj, značajno manja dostupnost ove dijagnostike, ograničena primena, uglavnom ciljana u onkološkim bolestima, visoka senzitivnosti i specifičnost (preko 90%).

3. UZ dijagnostika

ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 5
UZ dijagnostika

Veliki značaj, izrazita dostupnost ove dijagnostike, široka primena, zadovoljavajuća senzitivnost i specifičnost (70%, odn.80%).

4. PET, odn PET/CT

ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 6
PET odnosno PET-CT

Na osnovu saopštenja mnogo obećava, vrlo niske dostupnosti, ciljana i ograničena primena, senzitivnost i specifičnost ?

INDIKACIJE ZA PREGLED CT-om

Osnovne indikacije za CT pregled abdomena i male karlice odredjene su kliničkim nalazom, prethodno sprovedenim dijagnostičkim pregledima, laboratorijskim nalazima i pre svega   uputnom dijagnozom.

DIJAGNOSTIČKI ALGORITAM

1.KLINIČKI PREGLED

Osnovne indikacije za CT pregled abdomena i male karlice odredjene su kliničkim nalazom, prethodno sprovedenim dijagnostičkim pregledima, laboratorijskim nalazima i pre svega uputnom dijagnozom.

DIJAGNOSTIČKI ALGORITAM

  1. KLINIČKI PREGLED
  2. NATIVNA RADIOGRAFIJA ABDOMENA
  3. ULTRAZVUČNI PREGLED ABDOMENA  I MALE KARLICE
  4. PREGLED CT-OM
ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 7
PREGLED CT-OM

A. Tumorske dijagnoze

  • Primarna evaluacija svih tumorskih promena, benignih i malignih (solidnih ili cističnih) na parenhimatoznim organima (jetri, pankreasu, bubrezima, slezini), kao i kod svih peritonealnih i retroperitonealnih masa.
  • Stažiranje tumora skladu sa TNM klasifikacijom.   
  • Onkološko praćenje

B. Suspektno prisustvo abscesa

Traženje fokusa

C. Hematomi/hemoragije

Detekcija, lokalizacija,akutno krvarenje?

D. Preoperativni CT, interventni CT

  • Preoperativna drenaža abscesa ili 
  • drenažna insercija

E. Dijagnostička FNA (aspiracija iglom ili biopsija) 

ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 14
Dijagnostička FNA

  Vidjenih masa ili tečnih kolekcija

F. Drugo 

  • Lezije nerešene ultrazvučnim pregledom 
  • Traume
ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 17
Lezije nerešene ultrazvučnim pregledom

Šire gledano nameće se čitav niz patoloških stanja koje treba dijagnostički razrešiti ili samo pratiti :  

  • prisustvo tečnosti u abdomenu i maloj karlici
ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 18
Prisustvo tečnosti u abdomenu i maloj karlici
  • sumnja na razvoj akutnog peritonitisa
  • u slučaju sumnje na postojanje komplikacija pankreatitisa
  • sumnja na postojanje intraperitonealnih i retroperitonealnih abscesnih kolekcija
  • kod sumnje na disekciju aneurizme abdominalne aorte
  • kod abdominalnih blunt trauma, posebno parenhimatoznih organa jetre i slezine, kao i retroperitonealnih organa – pankreasa i bubrega
  • kod akutnih hemoragija, odnosno hematoperitoneuma
  • kod intestinalnih perforacija, odnosno kod sumnje na perforaciju šupljeg organa (želuca, duodenuma, odnosno creva)
  • kod sumnje na postojanje intestinalnih fistula
  • kod sumnje na spontanu rupturu vaskularizovanog tumora,
  • kod pogoršanja u sklopu antikoagulantne terapije
  • kod postoperativnih upala ili komplikacija
  • kod svih malignih procesa, koji mogu da zahvate peritoneum i intraperitonealne organe (peritonealna karcinomatoza), i
  • kod svih malignih procesa koji zahvataju retroperitonealne prostore
  • kod vidjenih suspektnih promena na ultrazvuku
  • kod susp tuberkuloze creva
  • kod biloma, urinoma i limfocele
  • kod sumnje na trombozu mezenteričnih arterija, kao i vena peritoneuma. 
  • kod sumnje na traumatsku leziju torakalnog duktusa
  • kod ovarijalnih cista i benignih tumora ovarijuma
  • kod benignih tumora uterusa

CT PROTOKOLI

Parametri za CT pregled moraju biti odabrani prema dijagnostičkoj nameni.

a. U odsustvu specifičnih pitanja odabira se: STANDARDNI PROTOKOL SNIMANJA

b. U odgovoru na specifična pitanja, kao što su analiza vaskularnih struktura, ili različitih promena u parenhimatoznim organima koristimo: DINAMSKE STUDIJE  Protokol po Rossi-ju

c. Kod MSCT koristimo protokol (Silvermanu) za pretragu abdomena i pelvisa kako bi utvrdili proširenost tumora i abscesnih kolekcija.

d. MSCT posebne protokole (Jorgensenu i Prokopu)u dijagnostici krvarenja, infekcija i različitih tumora.

STANDARDNI PROTOKOL SNIMANJA ABDOMENA

  • PREKONTRASTNU (NATIVNU) SERIJU koristimo za preliminarne informacije (prisustvo kalkulusa, tečnosti u abdomenu, maloj karlici).
  • Učine se konsekutivne serije sa presecima na najviše 5mm, od dijafragme do simfize, odn do išijadičnih tuberositasa.
  • Skaut snimci (dole)

PREKONTRASTNA (NATIVNA) SERIJA

  • Po uključivanju CT pumpe (injektora) i ubrizgavanja bolusa kontrasta u venu (oko 5ml kontrasta praćenog izotoničnim rastovorom NaCl), meri se bolus triggering sa postizanjem denziteta u torakalnoj/abdominalnoj aorti oko 100HU.
  • SERIJE NAKON IV APLIKACIJE KONTRASTA
  • arterijska faza  (20-30s od početka davanja kontrasta )
  • venska (45-60s od početka davanja kontrasta)

Sa presecima na 3 ili 5mm, na 16-to detektorskim skenerima na 1mm, a na 64 i multidetektorskim skenerima i na 0,5mm.

Nejonsko jodno sredstvo iv datog kontrastnog agensa (80 do 150ml u zavisnosti od koncentracije jodnog kontrasta) pojačava vizuelizaciju vaskularnih struktura , parenhimatoznih organa, crevnog zida.

Time se potencira mogućnost diferencijacije tih prikazanih struktura, u odnosu na subperitonealnu i retroperitonealnu mast, tečnosti i nevaskularizovane, odn slabo vaskularizovane strukture, sto omogucava identifikaciju struktura i karakterizaciju patoloških procesa..

UROANGIOGRAFSKA JODNA NEJONSKA KONTRASTNA SREDSTVA  U RADIOLOGIJI

  • Jodni preparati (derivate tri-jod-benzenove kiseline), u vodi rastvorljiva kontrastna sredstva).
  • Jod se u organskom molekulu čvrsto vezan pa se ne oslobađa u organizmu. Od koncentracije J zavisi i kontrastnost (J mg/ml).
  • Koriste se za pregled radi kontrastnog pojačanja kod CT-a

UROANGIOGRAFSKA JODNA NEJONSKA KONTRASTNA SREDSTVA 

Građa nejonskih kontrastnih sredstava.

U vodenom rastvoru ne disociraju već ostaju u molekulskom obliku. Umesto katjona, vezana je nejonskim radikalima za benzolski prsten (pada broj čestica u rastvoru, pada osmolalnost). Bolja podnošljivost, manje neželjenih pojava.

Farmakokinetika: Dospevši u krv 90% ostaje slobodno i izlučuje se putem bubrega glomerularnom filtracijom (10% se vezuje za albumine plazme i izlučuje tubularnom sekrecijom).

Karakteristike KS: Viskozitet raste srazmerno koncentraciji J.

Osmolalanost:

  • HOCM – high osmolarity contrast media (>1000 mOsm/kg H2O)
  • LOCM – low osmolarity contrast media (≈600 mOsm/kg H2O) IOCM – isoosmolarity contrast media

SPISAK DOSTUPNIH KONTRASTNIH SREDSTAVA

  1. VISIPAQUE rastvor za injekciju 270 mg I/ml, 10 bočica x 20 ml 270 mg I/ml, 10 boca x 50 ml 320 mg I/ml, 10 bočica po 20 ml 320 mg I/ml, 10 boca po 50 ml 320 mg I/ml, 10 boca po 100 ml Proizvodjač: GE Healthcare
  2. ULTRAVIST® 370 rastvor za infuziju, 10 x 50 ml, 10 x 100 ml, 10 x 200 ml, 8 x 500 ml Ultravist® 300 rastvor za infuziju, 10 x 50 ml, 10 x 100 ml Proizvodjač: Bayer Schering Pharma AG
  3. OMNIPAQUE™ 300mg I/mL rastvor za injekciju

Lekovi koji se primenjuju u toku ambulantnog odnosno bolničkog lečenja uzdravstvenim ustanovama na B listi RFZO.

Jodni kontrasti:

Koncentracija300 mg/ml350 mg/ml370 mg/ml
CT grudnog koša70 – 95 ml60 – 80 ml55 – 75 ml
CT abdomena i male
karlice
100-150ml80-120ml60-100ml
ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE 37
Najcesce primenjivana jodna kontrastna sredstva

Kompletna Video prezentacija ZNAČAJ KOMPJUTERIZOVANO-TOMOGRAFSKIH (KT) PROTOKOLA U DIJAGNOSTICI OBOLJENJA ABDOMENA I MALE KARLICE

Tags
O autoru
Sava Stajic Doktor medicine, specijalista radiolog, Doktor medicinskih nauka, Mentor specijalističkih studija iz radiologije Profesor strukovnih studija, Oblast Medicina, uža naučna oblast Radiologija